ผู้รับเหมาทำงานไม่เสร็จตามกำหนด เจ้าของบ้านฟ้องเรียกค่าเสียหายได้หรือไม่?
คำตอบสั้นๆ คือ ได้ครับ หากผู้รับเหมาผิดสัญญาโดยไม่มีเหตุอันควร และเจ้าของบ้านเสียหายจริง เจ้าของบ้านมีสิทธิเรียกค่าเสียหายได้ แต่จะได้เท่าไรและชนะหรือไม่ ขึ้นอยู่กับสัญญา หลักฐาน และวิธีที่เจ้าของบ้านดำเนินการตั้งแต่ต้น
การจ้างสร้างหรือต่อเติมบ้าน กฎหมายถือเป็นสัญญาอะไร
กฎหมายเรียกว่า "สัญญาจ้างทำของ" คือผู้รับเหมาตกลงทำงานให้สำเร็จ และเจ้าของบ้านตกลงจ่ายค่าจ้างเพื่อผลสำเร็จของงานนั้น จุดสำคัญคือ ผู้รับเหมามีหน้าที่ทำงานให้เสร็จ ไม่ใช่แค่พยายามทำ
สัญญาไม่จำเป็นต้องเป็นลายลักษณ์อักษรเสมอไป แม้ตกลงกันด้วยวาจา ก็ถือว่ามีสัญญาแล้ว เพียงแต่พิสูจน์ยาก ข้อความแชท ใบเสนอราคา หลักฐานการโอนเงิน หรือการที่ผู้รับเหมาเข้าไปทำงานแล้ว ล้วนใช้เป็นหลักฐานได้ ทำสัญญาเป็นหนังสือไว้ตั้งแต่แรกจะปลอดภัยที่สุด
📌แบบไหนถือว่าผู้รับเหมาผิดสัญญา
โดยทั่วไป ผู้รับเหมาถือว่า "ผิดนัด" เมื่อส่งงานไม่ทันกำหนด โดยแบ่งเป็นสองกรณี
สัญญากำหนดวันแล้วเสร็จชัดเจน เมื่อเลยวันที่กำหนด ถือว่าผิดนัดได้ทันที ไม่ต้องทวงก่อน
สัญญาไม่ได้กำหนดวันไว้ชัดเจน เจ้าของบ้านควรทวงถามและให้เวลาพอสมควรก่อน หากผู้รับเหมายังไม่ทำตามจึงถือว่าผิดนัด
ความล่าช้าที่ไม่ถือเป็นความผิดของผู้รับเหมา เช่น เหตุสุดวิสัย (น้ำท่วมใหญ่ ภัยพิบัติ) หรือเจ้าของบ้านเป็นฝ่ายทำให้ช้าเอง เช่น จ่ายเงินงวดช้า เปลี่ยนแบบกลางคัน หรือสั่งเพิ่มงานจำนวนมาก
📌เจ้าของบ้านเรียกร้องอะไรได้บ้าง
1. ค่าปรับตามสัญญา (เบี้ยปรับ)
ถ้าสัญญาเขียนไว้ เช่น ปรับวันละ 1,000 บาทหากส่งงานช้า เจ้าของบ้านเรียกได้ตามนั้นโดยไม่ต้องพิสูจน์ว่าเสียหายเท่าไร แต่ถ้าอัตราสูงเกินเหตุ ศาลมีอำนาจลดให้เหมาะสมได้
2. ค่าเสียหายตามจริง
ในกรณีที่สัญญาไม่ได้กำหนดค่าปรับไว้ เรียกค่าเสียหายที่เกิดจริงและเป็นผลโดยตรงจากความล่าช้า เช่น ค่าเช่าที่พักระหว่างรอบ้านเสร็จ หรือค่าใช้จ่ายอื่นที่เพิ่มขึ้น แต่ต้องมีเอกสารและใบเสร็จมาแสดง
3. ค่าจ้างผู้รับเหมารายใหม่ส่วนที่แพงขึ้น
หากบอกเลิกสัญญาแล้วจ้างรายใหม่มาทำต่อ ส่วนต่างของราคาที่แพงกว่าเดิมสามารถเรียกจากผู้รับเหมารายเดิมได้
4. เงินที่จ่ายเกินงานจริง
ถ้าเจ้าของบ้านจ่ายเงินงวดไปแล้วมากกว่างานที่ผู้รับเหมาทำได้จริง เมื่อเลิกสัญญาสามารถเรียกส่วนเกินคืนได้
📌เจ้าของบ้านมีทางเลือกอะไรบ้าง
ทางเลือกที่ 1: ให้ทำต่อและคิดค่าปรับ เหมาะเมื่องานใกล้เสร็จและยังไว้ใจผู้รับเหมา เมื่อรับมอบงาน ควรแจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรว่า สงวนสิทธิ์เรียกค่าปรับ ถ้ารับงานโดยไม่ทักท้วงอะไรเลย อาจถูกตีความว่าสละสิทธิ์เรียกค่าปรับ
ทางเลือกที่ 2: บอกเลิกสัญญา เหมาะเมื่อผู้รับเหมาทิ้งงานหรือช้าเกินกว่าจะรอได้ ต้องทำตามขั้นตอน คือส่งหนังสือบอกกล่าวให้ผู้รับเหมาทำงานให้เสร็จภายในเวลาที่เหมาะสม หากยังไม่ทำจึงบอกเลิกสัญญาและเรียกค่าเสียหายได้
ข้อควรระวัง: กฎหมายให้เจ้าของบ้านเลิกสัญญาจ้างทำของได้ตลอดเวลาก่อนงานเสร็จ แต่ถ้าเลิกโดยที่ผู้รับเหมาไม่ได้ผิดสัญญา เจ้าของบ้านต้องชดใช้ค่าเสียหายให้ผู้รับเหมา ดังนั้นหากจะเลิกเพราะผู้รับเหมาผิดสัญญา ต้องทำตามขั้นตอนข้างต้นและเก็บหลักฐานให้ครบ ไม่เช่นนั้นอาจกลายเป็นฝ่ายผิดเสียเอง
📢หลักฐานที่ควรเก็บ
สัญญาจ้าง ใบเสนอราคา และแบบแปลน
ใบเสร็จหรือหลักฐานการโอนเงินทุกงวด
ภาพถ่ายและวิดีโอความคืบหน้างานพร้อมวันที่
แชท อีเมล และหนังสือที่ทวงถามผู้รับเหมา
ใบเสร็จค่าใช้จ่ายที่เกิดจากความล่าช้า เช่น ค่าเช่าที่พัก
📣ข้อต่อสู้ที่ผู้รับเหมามักยกขึ้น
ล่าช้าเพราะเหตุสุดวิสัย หรือเพราะเจ้าของบ้านจ่ายเงินช้า เปลี่ยนแบบ หรือเพิ่มงาน
เจ้าของบ้านไม่เคยทวงถามหรือไม่ได้กำหนดเวลาชัดเจน
ค่าปรับสูงเกินไป ขอให้ศาลลด
เจ้าของบ้านรับมอบงานโดยไม่ได้สงวนสิทธิ์เรียกค่าปรับ
เจ้าของบ้านพิสูจน์ความเสียหายหรือจำนวนเงินที่เรียกไม่ได้
ขั้นตอนที่แนะนำก่อนฟ้อง
รวบรวมหลักฐานทั้งหมดให้ครบ
ส่งหนังสือบอกกล่าวทวงถาม ระบุกำหนดเวลาให้ทำงานให้เสร็จ และเก็บหลักฐานการส่ง เช่น ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ
ลองเจรจาหรือไกล่เกลี่ย เพราะประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายกว่าการฟ้องคดี
หากตกลงกันไม่ได้ จึงให้ทนายความตรวจสัญญาและหลักฐาน แล้วฟ้องเรียกค่าเสียหาย
ควรรีบดำเนินการ แม้โดยทั่วไปอายุความเรียกค่าเสียหายจากการผิดสัญญาจะยาว (ประมาณ 10 ปี) แต่ยิ่งปล่อยนาน หลักฐานยิ่งหาย และผู้รับเหมาอาจหายตัวไปหรือไม่มีทรัพย์สินให้บังคับคดี
คำถามที่พบบ่อย?
1. ผู้รับเหมาทำงานไม่เสร็จตามกำหนด เจ้าของบ้านฟ้องได้ไหม
ฟ้องได้ หากผู้รับเหมาผิดสัญญาโดยไม่มีเหตุอันควรและเจ้าของบ้านเสียหายจริง
2. ไม่มีสัญญาเป็นหนังสือ ฟ้องผู้รับเหมาได้ไหม
ได้ แชท ใบเสนอราคา และหลักฐานการโอนเงินใช้พิสูจน์ได้ แต่พิสูจน์ยากกว่ามีสัญญาเป็นหนังสือ
3. ผู้รับเหมาทิ้งงาน เจ้าของบ้านควรทำอย่างไร
ส่งหนังสือบอกกล่าวให้ทำงานให้เสร็จภายในเวลาที่เหมาะสม เก็บหลักฐานการส่ง หากยังไม่ทำตามจึงบอกเลิกสัญญาและเรียกค่าเสียหาย
4. เจ้าของบ้านจ่ายเงินงวดช้า ผู้รับเหมาอ้างได้ไหม
อ้างได้ หากความล่าช้าเกิดจากเจ้าของบ้านเอง เช่น จ่ายเงินช้า เปลี่ยนแบบ หรือสั่งเพิ่มงาน
5. เรียกค่าเสียหายจากผู้รับเหมามีอายุความกี่ปี
โดยทั่วไปประมาณ 10 ปี แต่ควรรีบดำเนินการ
ประสบปัญหาผู้รับเหมาทำงานล่าช้าหรือทิ้งงานในพื้นที่ศรีราชา ชลบุรี ปรึกษาทนายความเพื่อตรวจสัญญาและวางแนวทางก่อนตัดสินใจ
เรียบเรียงโดย ทนายวิชาญศักดิ์ ก้องสนั่น
สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ ศรีราชา
**บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปทางกฎหมาย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะราย หากมีปัญหาจริง ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ