ผู้รับเหมาหลัก vs ผู้รับเหมาช่วง สิทธิและความรับผิดต่างกันอย่างไร?

ในการก่อสร้างโครงการหนึ่ง อาจไม่ได้มีผู้รับเหมารายเดียว แต่มีทั้ง ผู้รับเหมาหลัก และ ผู้รับเหมาช่วง เช่น ผู้รับเหมาหลักรับสร้างบ้านทั้งหลัง แล้วว่าจ้างผู้รับเหมาช่วงให้ทำงานระบบไฟฟ้า งานประปา งานหลังคา หรืองานตกแต่ง เมื่อเกิดปัญหางานก่อสร้าง สิ่งสำคัญคือ ต้องแยกให้ออกว่า ใครเป็นคู่สัญญากับเจ้าของงาน และใครเป็นผู้รับผิดชอบงานส่วนใด

ผู้รับเหมาหลักคือใคร?

ผู้รับเหมาหลัก คือ ผู้ที่ทำสัญญาโดยตรงกับเจ้าของงานเพื่อดำเนินการก่อสร้างหรือทำงานตามที่ตกลงกันไว้ โดยทั่วไปผู้รับเหมาหลักจะมีหน้าที่ เช่น

  • ดำเนินงานให้เป็นไปตามสัญญา

  • ควบคุมและประสานงานการก่อสร้าง

  • ควบคุมงานของผู้รับเหมาช่วง

  • ส่งมอบงานให้เจ้าของงาน

  • รับผิดชอบให้ผลงานเป็นไปตามแบบและเงื่อนไขในสัญญา

ดังนั้น หากเจ้าของงานทำสัญญากับผู้รับเหมาหลักโดยตรง การที่ผู้รับเหมาหลักนำงานบางส่วนไปให้ผู้รับเหมาช่วงทำ ไม่ได้หมายความว่าเจ้าของงานจะต้องไปเรียกร้องกับผู้รับเหมาช่วงโดยตรงเสมอไป

ผู้รับเหมาช่วงคือใคร?

ผู้รับเหมาช่วง คือ ผู้ที่ได้รับงานบางส่วนจากผู้รับเหมาหลักไปดำเนินการ เช่น

  • งานโครงสร้าง

  • งานไฟฟ้า

  • งานประปา

  • งานหลังคา

  • งานปูกระเบื้อง

  • งานฝ้าและผนัง

  • งานตกแต่งภายใน

ผู้รับเหมาช่วงโดยทั่วไปจะมีสัญญากับ ผู้รับเหมาหลัก ไม่ใช่เจ้าของงาน ดังนั้น สิทธิในการเรียกค่าจ้างของผู้รับเหมาช่วงโดยหลักจึงเกิดขึ้นกับผู้รับเหมาหลักตามสัญญาระหว่างกัน

ถ้างานของผู้รับเหมาช่วงมีปัญหา ผู้รับเหมาหลักต้องรับผิดหรือไม่?

ประเด็นนี้ต้องดู สัญญาระหว่างเจ้าของงานกับผู้รับเหมาหลัก เป็นสำคัญ

หากผู้รับเหมาหลักรับหน้าที่กับเจ้าของงานว่าจะส่งมอบงานทั้งหมดให้ถูกต้องตามแบบและสัญญา การที่ผู้รับเหมาหลักเลือกใช้ผู้รับเหมาช่วงเพื่อทำงานบางส่วน โดยทั่วไปไม่ได้ทำให้หน้าที่ตามสัญญาหลักหายไป

ตัวอย่างเช่น ผู้รับเหมาหลักรับสร้างบ้านทั้งหลัง และว่าจ้างผู้รับเหมาช่วงทำระบบไฟฟ้า แต่ระบบไฟฟ้าที่ส่งมอบมีปัญหา เจ้าของบ้านอาจใช้สิทธิตามสัญญากับผู้รับเหมาหลักได้ โดยผู้รับเหมาหลักจึงค่อยไปใช้สิทธิกับผู้รับเหมาช่วงตามสัญญารับเหมาช่วงอีกชั้นหนึ่ง

อย่างไรก็ตาม ต้องพิจารณาข้อสัญญาและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีด้วย

ผู้รับเหมาช่วงสามารถเรียกเงินจากเจ้าของงานได้หรือไม่?

โดยทั่วไป หากผู้รับเหมาช่วงทำสัญญากับผู้รับเหมาหลัก ผู้รับเหมาช่วงย่อมมีสิทธิเรียกค่าจ้างจาก ผู้รับเหมาหลัก ตามสัญญาของตน

หากผู้รับเหมาหลักยังไม่ได้จ่ายเงิน ผู้รับเหมาช่วงไม่ควรสรุปว่าเจ้าของงานต้องเป็นผู้จ่ายแทน เพราะเจ้าของงานอาจไม่มีนิติสัมพันธ์ตามสัญญากับผู้รับเหมาช่วง

จึงต้องตรวจสอบก่อนว่า ใครเป็นคู่สัญญา ใครตกลงเรื่องราคา และใครมีหน้าที่ชำระเงิน

ถ้าผู้รับเหมาหลักไม่จ่ายค่าจ้างผู้รับเหมาช่วง ทำอย่างไร?

ผู้รับเหมาช่วงควรตรวจสอบสัญญารับเหมาช่วงก่อนว่า

  • กำหนดค่าจ้างเท่าใด

  • จ่ายเป็นงวดหรือไม่

  • ต้องส่งมอบงานหรือผ่านการตรวจรับก่อนหรือไม่

  • มีเงื่อนไขหักเงินหรือไม่

  • มีค่าปรับหรือค่าเสียหายหรือไม่

  • มีเงื่อนไขเกี่ยวกับการหยุดงานหรือบอกเลิกสัญญาหรือไม่

จากนั้นควรรวบรวมหลักฐานการทำงานและการส่งมอบงาน พร้อมมีหนังสือทวงถามเป็นลายลักษณ์อักษร หากยังไม่ชำระจึงพิจารณาดำเนินการตามสิทธิทางกฎหมาย

ถ้าเจ้าของงานไม่พอใจงานของผู้รับเหมาช่วง ต้องทำอย่างไร?

หากเจ้าของงานทำสัญญากับผู้รับเหมาหลักโดยตรง ควรแจ้งปัญหาไปยัง ผู้รับเหมาหลัก ก่อน โดยระบุให้ชัดเจนว่างานส่วนใดมีปัญหา ไม่ตรงแบบ หรือไม่ได้มาตรฐาน

ผู้รับเหมาหลักควรเป็นผู้ประสานงานและดำเนินการแก้ไขตามหน้าที่ที่มีต่อเจ้าของงาน

ส่วนผู้รับเหมาหลักจะไปเรียกร้องหรือหักความเสียหายจากผู้รับเหมาช่วงอย่างไร เป็นอีกความสัมพันธ์หนึ่งที่ต้องพิจารณาตามสัญญารับเหมาช่วง

ข้อควรระวังในการทำสัญญาผู้รับเหมาหลักและผู้รับเหมาช่วง

เพื่อป้องกันข้อพิพาท ควรทำสัญญาให้ชัดเจน โดยเฉพาะเรื่อง

  1. ขอบเขตงานของแต่ละฝ่าย

  2. แบบและรายละเอียดทางเทคนิค

  3. มาตรฐานและคุณภาพของวัสดุ

  4. ราคาค่าจ้างและกำหนดชำระเงิน

  5. ระยะเวลาการก่อสร้าง

  6. การตรวจรับงาน

  7. การแก้ไขงานที่บกพร่อง

  8. ค่าเสียหายหรือค่าปรับกรณีงานล่าช้า

  9. ความรับผิดกรณีงานของผู้รับเหมาช่วงเสียหาย

  10. เงื่อนไขการบอกเลิกสัญญา

ยิ่งโครงการมีมูลค่าสูงหรือมีผู้รับเหมาหลายชั้น ยิ่งควรเขียนขอบเขตความรับผิดของแต่ละฝ่ายให้ชัดเจน

สรุป

ผู้รับเหมาหลัก คือผู้ที่ทำสัญญากับเจ้าของงานและโดยทั่วไปมีหน้าที่รับผิดชอบผลงานตามสัญญาหลัก ส่วน ผู้รับเหมาช่วง คือผู้ที่รับงานบางส่วนจากผู้รับเหมาหลัก และโดยทั่วไปมีสิทธิและหน้าที่ตามสัญญารับเหมาช่วง เพียงแค่บอกว่า “งานส่วนนี้ผู้รับเหมาช่วงเป็นคนทำ” ไม่ได้ทำให้ข้อพิพาทจบลงทันที เพราะต้องพิจารณาความสัมพันธ์ทางสัญญาและหน้าที่ของแต่ละฝ่ายเป็นรายกรณี

เรียบเรียงโดย ทนายวิชาญศักดิ์ ก้องสนั่น
สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ ศรีราชา

**บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปทางกฎหมาย ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะราย หากมีปัญหาจริง ควรปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจ