เช็คหมดอายุ ยังฟ้องได้หรือไม่?

เช็คหมดอายุ ยังฟ้องได้หรือไม่?

อาจฟ้องได้ แต่ต้องดูว่าฟ้องในฐานะใด

หากเป็นการฟ้องโดยอาศัย สิทธิตามเช็ค โดยตรง ต้องตรวจสอบเรื่องกำหนดเวลาและอายุความตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงวันที่ออกเช็ค วันที่ถึงกำหนดใช้เงิน วันที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน และเหตุการณ์อื่นที่อาจมีผลต่อการนับระยะเวลา

แต่หากเช็คเป็นเพียงหลักฐานหรือเครื่องมือในการชำระ หนี้ตามมูลหนี้เดิม เช่น หนี้กู้ยืมเงิน หนี้ซื้อขาย หรือหนี้ตามสัญญา การที่เช็คไม่สามารถใช้สิทธิได้แล้ว ไม่ได้หมายความว่าหนี้เดิมจะระงับหรือหมดสิทธิฟ้องเสมอไป

หลายคนเข้าใจว่าเมื่อเช็คพ้นกำหนดแล้ว จะไม่สามารถฟ้องร้องอะไรได้อีก แต่ในทางกฎหมายต้องแยกพิจารณาว่า สิทธิที่จะฟ้องเกิดจากตัวเช็คโดยตรง หรือเกิดจากหนี้หรือสัญญาที่เป็นมูลเหตุให้มีการออกเช็ค

เช็คหมดอายุ หมายความว่าอย่างไร?

โดยทั่วไป เมื่อเช็คพ้นระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดสำหรับการนำเช็คไปยื่นต่อธนาคารเพื่อให้ใช้เงิน อาจทำให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับการใช้สิทธิตามเช็คโดยตรง

ดังนั้น หากถือเช็คไว้นานแล้วเพิ่งนำไปเรียกเก็บเงิน อาจเกิดประเด็นเรื่องกำหนดเวลาในการใช้สิทธิ ซึ่งต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและวันที่ที่เกี่ยวข้องเป็นรายกรณี

ตัวอย่าง

นาย ก. กู้เงินนาย ข. จำนวน 100,000 บาท และออกเช็คให้นาย ข. เพื่อชำระหนี้

ต่อมานาย ข. ไม่ได้นำเช็คไปเรียกเก็บเป็นเวลานานจนเกิดปัญหาเรื่องการใช้สิทธิตามเช็ค

กรณีนี้ต้องแยกออกเป็น 2 เรื่อง คือ

เรื่องที่ 1 — สิทธิตามเช็ค

ต้องตรวจสอบว่าเช็คสามารถนำมาใช้เป็นฐานในการฟ้องได้หรือไม่ และมีปัญหาเรื่องกำหนดเวลาหรืออายุความหรือไม่

เรื่องที่ 2 — หนี้กู้ยืมเดิม

ต้องตรวจสอบว่าหนี้กู้ยืมยังมีอยู่หรือไม่ อายุความของหนี้เริ่มนับเมื่อใด มีการรับสภาพหนี้ การชำระหนี้บางส่วน หรือเหตุอื่นที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงหรือไม่

ดังนั้น การที่เช็คมีปัญหาเรื่องกำหนดเวลา ไม่ได้ทำให้หนี้เดิมหายไปโดยอัตโนมัติ

หากได้รับเช็คเก่าหรือเช็คที่ธนาคารไม่จ่าย ควรทำอย่างไร?

ควรตรวจสอบเอกสารและข้อเท็จจริงโดยเร็ว โดยเฉพาะ

1. วันที่ออกเช็ค

2. วันที่ระบุในเช็ค

3. วันที่นำเช็คไปขึ้นเงิน

4. เหตุผลที่ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน

5. วันที่ถึงกำหนดชำระหนี้ตามมูลหนี้เดิม

6. สัญญาหรือหลักฐานที่เป็นต้นเหตุของการออกเช็ค

7. มีการชำระหนี้บางส่วนหรือรับสภาพหนี้ภายหลังหรือไม่

8. มีการทวงถามหรือดำเนินคดีมาก่อนหรือไม่

ข้อมูลเหล่านี้มีผลต่อการพิจารณาว่า ยังมีสิทธิฟ้องหรือไม่ และควรฟ้องโดยอาศัยสิทธิจากฐานใด

สรุป

เช็คหมดอายุ ไม่ได้หมายความว่าเจ้าหนี้หมดสิทธิเรียกร้องหนี้ทุกกรณี

ต้องแยกให้ออกว่าเป็นการใช้สิทธิ ตามเช็ค หรือเป็นการเรียกร้อง หนี้ตามมูลหนี้เดิม และต้องตรวจสอบกำหนดเวลาและอายุความของสิทธิแต่ละฐานแยกจากกัน

หากมีเช็คที่ไม่ได้ขึ้นเงินเป็นเวลานาน หรือได้รับหมายศาลเกี่ยวกับเช็ค ควรนำ เช็ค สัญญา หลักฐานการกู้ยืม/ซื้อขาย และเอกสารจากธนาคาร ให้ทนายความตรวจสอบก่อน เพราะเพียงเห็นว่า “เช็คหมดอายุ” ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าคดีขาดอายุความแล้วหรือไม่

บทความโดย

ทนายวิชาญศักดิ์ ก้องสนั่น
สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ (ศรีราชา)

ให้คำปรึกษาและดำเนินคดีเกี่ยวกับ คดีเช็ค คดีแพ่ง คดีอาญา หนี้สิน และข้อพิพาททางสัญญา โดยพิจารณาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานเป็นรายกรณี

Secondary Keywords: เช็คเด้ง, เช็คไม่มีเงิน, เช็คเด้งติดคุกไหม, คดีเช็ค, ออกเช็คไม่มีเงิน, เช็คเด้งทำอย่างไร, ถูกฟ้องคดีเช็ค, สู้คดีเช็ค