จำเลยอยู่ต่างประเทศ แต่งตั้งทนายความในไทยให้ดำเนินคดีแทนได้หรือไม่?
จำเลยอยู่ต่างประเทศ แต่ถูกฟ้องคดีในประเทศไทย สามารถแต่งตั้งทนายความในประเทศไทยให้ช่วยดำเนินคดีแทนได้หรือไม่?
เป็นคำถามที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานหรือพำนักอยู่ต่างประเทศ แต่มีข้อพิพาทหรือถูกฟ้องคดีในประเทศไทย
โดยหลัก การที่จำเลยอยู่ต่างประเทศไม่ได้ทำให้หมดสิทธิในการต่อสู้คดีในประเทศไทย และในคดีหรือขั้นตอนที่กฎหมายอนุญาต จำเลยสามารถแต่งตั้งทนายความในประเทศไทยเพื่อดำเนินกระบวนการทางคดีแทนได้
อย่างไรก็ตาม การมีทนายความไม่ได้หมายความว่าจำเลยไม่จำเป็นต้องดำเนินการด้วยตนเองในทุกกรณี เพราะบางขั้นตอนอาจมีกฎหมายหรือคำสั่งศาลกำหนดให้คู่ความต้องดำเนินการเป็นการเฉพาะ
1. จำเลยอยู่ต่างประเทศ แต่งตั้งทนายในไทยได้หรือไม่?
โดยทั่วไป หากถูกฟ้องคดีในประเทศไทย จำเลยสามารถแต่งตั้งทนายความเพื่อให้คำปรึกษาและดำเนินการทางคดีตามขอบเขตที่กฎหมายและศาลอนุญาต
ทนายความสามารถช่วยดำเนินการ เช่น
ตรวจสอบคำฟ้องและหมายศาล
ตรวจสอบกำหนดเวลาต่าง ๆ
ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับแนวทางต่อสู้คดี
จัดทำและยื่นคำให้การ
ยื่นคำร้องหรือคำแถลงที่เกี่ยวข้อง
ติดต่อประสานงานกับศาลตามขั้นตอน
ดำเนินกระบวนพิจารณาในส่วนที่สามารถดำเนินการแทนได้
เข้าร่วมการพิจารณาหรือดำเนินการตามที่ได้รับมอบหมาย
แต่รายละเอียดจะแตกต่างกันไปตาม ประเภทของคดีและขั้นตอนของคดี
2. ต้องกลับประเทศไทยหรือไม่?
คำถามนี้ต้องพิจารณาเป็นรายคดี
การมีทนายความในประเทศไทยอาจช่วยให้จำเลยที่อยู่ต่างประเทศไม่ต้องเดินทางกลับประเทศไทยในบางขั้นตอน แต่ ไม่ควรเข้าใจว่าเมื่อแต่งตั้งทนายแล้วจะไม่ต้องเดินทางกลับไทยอย่างแน่นอน
ในบางกรณี ศาลอาจกำหนดให้จำเลยต้องดำเนินการหรือปรากฏตัวด้วยตนเอง หรือมีขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับการให้ถ้อยคำ การสืบพยาน หรือกระบวนพิจารณาอื่นที่ต้องตรวจสอบเป็นกรณีไป
ดังนั้น สิ่งสำคัญคือให้ทนายตรวจสอบตั้งแต่เริ่มต้นว่า
“คดีนี้มีขั้นตอนใดบ้างที่จำเลยต้องดำเนินการด้วยตนเอง และขั้นตอนใดให้ทนายดำเนินการแทนได้”
3. ถ้าได้รับหมายศาลแล้ว ควรทำอย่างไร?
หากจำเลยอยู่ต่างประเทศและได้รับหมายศาลจากประเทศไทย ไม่ควรปล่อยเอกสารไว้โดยไม่ดำเนินการ
ควรส่งเอกสารให้ทนายความตรวจสอบโดยเร็ว โดยเฉพาะ
หมายเรียกและสำเนาคำฟ้อง
วันนัดศาล
กำหนดเวลายื่นคำให้การ
เอกสารหรือหลักฐานที่แนบมากับหมาย
ชื่อศาลและหมายเลขคดี
เพราะกำหนดเวลาตามกฎหมายมีความสำคัญ และหากจำเลยไม่ดำเนินการภายในกำหนด อาจส่งผลต่อสิทธิในการต่อสู้คดี
4. การแต่งตั้งทนายจากต่างประเทศต้องทำอย่างไร?
ในกรณีที่จำเลยอยู่ต่างประเทศและต้องการแต่งตั้งทนายความในประเทศไทย ต้องจัดทำเอกสารให้ถูกต้องตามรูปแบบที่สามารถนำมาใช้ในประเทศไทยได้
เอกสารและขั้นตอนที่ต้องใช้จะขึ้นอยู่กับว่า จำเลยอยู่ประเทศใด และเอกสารนั้นต้องนำไปใช้ในกระบวนการใด
ในบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับการรับรองเอกสารหรือการดำเนินการผ่านหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในต่างประเทศ
ดังนั้น ไม่ควรดาวน์โหลดแบบฟอร์มมอบอำนาจทั่วไปมาเซ็นแล้วส่งกลับประเทศไทยทันที แต่ควรให้ทนายความตรวจสอบก่อนว่า ต้องใช้เอกสารประเภทใด ต้องลงนามอย่างไร และต้องรับรองเอกสารหรือไม่
5. หากเป็นคดีแพ่ง สามารถให้ทนายดำเนินการแทนได้หรือไม่?
คดีแพ่งมีขั้นตอนหลายรูปแบบ และทนายความสามารถดำเนินกระบวนพิจารณาหลายส่วนแทนจำเลยได้ตามกฎหมายและขอบเขตอำนาจที่ได้รับ
ตัวอย่างเช่น การยื่นคำให้การ การยื่นคำร้อง การยื่นเอกสาร และการดำเนินการทางคดีบางประการ
แต่หากมีขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับตัวจำเลยโดยเฉพาะ ต้องตรวจสอบว่ากฎหมายหรือศาลกำหนดให้จำเลยต้องดำเนินการด้วยตนเองหรือไม่
6. หากเป็นคดีครอบครัว ต้องกลับไทยหรือไม่?
คดีครอบครัว เช่น
คดีหย่า
คดีอำนาจปกครองบุตร
คดีค่าอุปการะเลี้ยงดู
คดีเกี่ยวกับบุตร
จะมีรายละเอียดเฉพาะของแต่ละคดี
แม้ผู้ที่อยู่ต่างประเทศจะสามารถติดต่อและแต่งตั้งทนายความในประเทศไทยได้ แต่เรื่องการเดินทางกลับประเทศไทยหรือการปรากฏตัวต่อศาล ต้องพิจารณาจากลักษณะคดีและขั้นตอนที่ศาลกำหนด
จึงควรให้ทนายตรวจสอบคดีตั้งแต่ก่อนเริ่มดำเนินการ เพื่อวางแผนเรื่องเอกสาร การมอบอำนาจ และการเข้าร่วมกระบวนพิจารณาให้เหมาะสม
7. สิ่งที่จำเลยอยู่ต่างประเทศควรเตรียมให้ทนาย
หากต้องการให้ทนายความในประเทศไทยช่วยดำเนินคดี ควรเตรียมข้อมูลและเอกสารให้มากที่สุด เช่น
หมายศาลและสำเนาคำฟ้อง
บัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง
เอกสารที่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาท
สัญญา ใบเสร็จ หรือหลักฐานการชำระเงิน
ข้อความสนทนาและเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้อง
รายละเอียดเหตุการณ์ตามลำดับเวลา
ข้อมูลที่อยู่และช่องทางติดต่อในต่างประเทศ
เอกสารเกี่ยวกับการแต่งตั้งทนายหรือมอบอำนาจตามที่ทนายแนะนำ
การเตรียมข้อมูลให้ครบตั้งแต่ต้นจะช่วยให้ทนายสามารถวิเคราะห์ข้อเท็จจริงและวางแนวทางต่อสู้คดีได้ชัดเจนขึ้น
8. อย่ารอจนใกล้วันนัดศาล
ปัญหาที่ควรระวังอย่างมากคือ ได้รับหมายศาลแล้ว แต่คิดว่าอยู่ต่างประเทศจึงยังไม่ต้องทำอะไร
การอยู่ต่างประเทศไม่ได้ทำให้กำหนดเวลาตามกระบวนการศาลหยุดลงโดยอัตโนมัติ
หากได้รับหมายศาล ควรตรวจสอบกำหนดเวลาทันที และติดต่อทนายความในประเทศไทยโดยเร็ว เพื่อให้มีเวลาตรวจเอกสาร รวบรวมหลักฐาน และดำเนินการที่จำเป็น
สรุป
จำเลยที่อยู่ต่างประเทศสามารถแต่งตั้งทนายความในประเทศไทยเพื่อช่วยดำเนินคดีแทนได้ในส่วนที่กฎหมายและศาลอนุญาต
แต่ไม่ควรเข้าใจว่าเมื่อแต่งตั้งทนายแล้ว จำเลยจะไม่ต้องเดินทางกลับประเทศไทยในทุกกรณี เพราะแต่ละคดีมีขั้นตอนแตกต่างกัน และบางขั้นตอนอาจเกี่ยวข้องกับการดำเนินการของจำเลยโดยตรง
ดังนั้น หาก อยู่ต่างประเทศและถูกฟ้องคดีในประเทศไทย สิ่งแรกที่ควรทำคือเก็บหมายศาลและเอกสารทั้งหมดไว้ ตรวจสอบกำหนดเวลา และส่งให้ทนายความในประเทศไทยตรวจสอบโดยเร็ว
อย่าปล่อยหมายศาลไว้เพียงเพราะตัวอยู่ต่างประเทศ เพราะการไม่ดำเนินการตามกำหนดเวลาอาจส่งผลต่อสิทธิในการต่อสู้คดี
บทความโดย ทนายวิชาญศักดิ์ ก้องสนั่น
สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ ศรีราชา