ถูกเรียกไปสอบสวนควรทำอย่างไร? รู้สิทธิของผู้ถูกกล่าวหาและแนวทางปฏิบัติเมื่อพบพนักงานสอบสวน

ถูกเรียกไปสอบสวนควรทำอย่างไร?

การถูกเรียกไปพบพนักงานสอบสวนอาจทำให้เกิดความกังวล โดยเฉพาะในกรณีที่ไม่ทราบว่าตนเองถูกเรียกไปในฐานะใด และเกี่ยวข้องกับคดีเรื่องใด การเข้าสู่กระบวนการสอบสวนจึงควรดำเนินการด้วยความระมัดระวัง และควรทำความเข้าใจถึงสิทธิของตนเองก่อนให้ถ้อยคำต่อพนักงานสอบสวน

โดยเฉพาะกรณีที่บุคคลถูกเรียกไปในฐานะ ผู้ต้องหา ควรตรวจสอบข้อกล่าวหาและข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้องให้ชัดเจน รวมทั้งพิจารณาใช้สิทธิในการมีทนายความเข้าร่วมในการสอบสวนตามที่กฎหมายกำหนด

1. เมื่อได้รับหมายเรียก ควรตรวจสอบก่อนว่าเรียกไปในฐานะใด

สิ่งแรกที่ควรทำคืออ่านหมายเรียกหรือเอกสารที่ได้รับอย่างละเอียด โดยตรวจสอบว่า

• เรียกไปพบพนักงานสอบสวนเรื่องใด

• คดีหรือเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องคืออะไร

• ถูกเรียกในฐานะพยาน ผู้ต้องหา หรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง

• ต้องไปพบพนักงานสอบสวนที่ใด

• วันและเวลาที่กำหนดให้ไปพบ

• มีเอกสารหรือหลักฐานใดที่ต้องนำไปหรือไม่

ไม่ควรสรุปจากหมายเรียกเพียงอย่างเดียวว่าตนเองมีความผิด เพราะการถูกเรียกไปพบพนักงานสอบสวนไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นเป็นผู้กระทำความผิดเสมอไป ต้องพิจารณาข้อกล่าวหา พยานหลักฐาน และข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

2. หากถูกเรียกในฐานะผู้ต้องหา ควรทราบข้อกล่าวหาให้ชัดเจน

ในกรณีที่ถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิด ควรสอบถามให้ชัดเจนว่าถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดตามกฎหมายมาตราใด และเหตุการณ์ที่กล่าวหาคือเรื่องใด

การทราบข้อกล่าวหาอย่างชัดเจนมีความสำคัญ เพราะผู้ต้องหาจะสามารถเตรียมข้อเท็จจริง เอกสาร และพยานหลักฐานเพื่อใช้ในการชี้แจงหรือปกป้องสิทธิของตนเองได้อย่างเหมาะสม

หากข้อกล่าวหามีรายละเอียดซับซ้อน หรือมีความเสี่ยงที่จะถูกดำเนินคดีอาญา ควรปรึกษาทนายความก่อนให้ถ้อยคำในรายละเอียดของคดี

3. ผู้ต้องหามีสิทธิที่จะมีทนายความ

การสอบสวนคดีอาญาเป็นขั้นตอนสำคัญ เพราะถ้อยคำที่ให้ไว้ในชั้นสอบสวนอาจมีความเกี่ยวข้องกับการดำเนินคดีในขั้นตอนต่อไป

ดังนั้น ผู้ต้องหาจึงควรทราบสิทธิในการมีทนายความเข้าร่วมในการสอบสวนตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย โดยเฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนดให้ต้องจัดหาทนายความให้แก่ผู้ต้องหา

การมีทนายความไม่ได้หมายความว่าผู้ต้องหาจะต้องต่อสู้คดีด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งโดยอัตโนมัติ แต่ทนายความสามารถช่วยอธิบายสิทธิ ตรวจสอบขั้นตอน และให้คำแนะนำเกี่ยวกับการให้ถ้อยคำและการนำเสนอพยานหลักฐาน

4. ก่อนให้การ ควรแยก “ข้อเท็จจริง” ออกจาก “การคาดเดา”

เมื่อถูกสอบสวน สิ่งสำคัญคือควรตอบตามข้อเท็จจริงที่ตนเองทราบ

หากไม่ทราบ ไม่เห็น หรือจำเหตุการณ์ไม่ได้ ควรตอบตามความเป็นจริง ไม่ควรคาดเดาหรือแต่งเติมรายละเอียดเพื่อให้เรื่องดูสอดคล้องกัน

ตัวอย่างเช่น หากถูกถามว่า

“เหตุการณ์เกิดขึ้นเวลาเท่าใด?”

หากจำเวลาไม่ได้จริง ๆ การตอบว่า “จำเวลาแน่นอนไม่ได้” ย่อมดีกว่าการคาดเดาเวลาแล้วให้ข้อมูลคลาดเคลื่อน

5. ไม่จำเป็นต้องรีบให้คำตอบทุกเรื่อง

การสอบสวนอาจมีคำถามจำนวนมาก และบางคำถามอาจเกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงหลายประเด็น

ผู้ถูกสอบสวนควรฟังคำถามให้เข้าใจก่อนตอบ และหากไม่เข้าใจคำถาม สามารถขอให้พนักงานสอบสวนอธิบายหรือถามใหม่ให้ชัดเจนได้

ในกรณีที่เป็นผู้ต้องหาและคำถามเกี่ยวข้องกับการกล่าวหาว่าตนกระทำความผิด ควรใช้สิทธิอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะหากยังไม่ได้ปรึกษาทนายความ

6. เตรียมเอกสารและพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง

หากมีเอกสารหรือหลักฐานที่สามารถแสดงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับคดี ควรจัดเตรียมไว้ให้เป็นระบบ เช่น

• สัญญา

• ใบเสร็จหรือหลักฐานการชำระเงิน

• รายการเดินบัญชี

• ข้อความสนทนา

• ภาพถ่ายหรือวิดีโอ

• เอกสารทางราชการ

• รายชื่อบุคคลที่เกี่ยวข้องหรือพยาน

• หลักฐานการติดต่อสื่อสาร

• เอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์

ควรเก็บ ต้นฉบับไว้กับตนเอง และพิจารณาจัดเตรียมสำเนาสำหรับมอบให้พนักงานสอบสวนตามความเหมาะสม

7. ก่อนลงลายมือชื่อในเอกสาร ควรอ่านให้ละเอียด

เอกสารที่จัดทำขึ้นในชั้นสอบสวนมีความสำคัญ ผู้ถูกสอบสวนควรอ่านเอกสารทุกฉบับก่อนลงลายมือชื่อ

หากพบว่าข้อความไม่ตรงกับสิ่งที่ตนให้การ ควรแจ้งให้แก้ไขให้ถูกต้องก่อนลงลายมือชื่อ

ไม่ควรลงชื่อในเอกสารที่ยังไม่ได้อ่าน หรือไม่เข้าใจเนื้อหา

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับข้อความหรือผลทางกฎหมายของเอกสาร ควรขอคำแนะนำจากทนายความก่อน

หากถูกเรียกไปสอบสวน ต้องไปหรือไม่?

คำตอบขึ้นอยู่กับ ลักษณะของการเรียกและสถานะของบุคคลในคดี

หากเป็นหมายเรียกโดยชอบด้วยกฎหมาย ควรตรวจสอบรายละเอียดและปฏิบัติตามหมายเรียกอย่างเหมาะสม หากไม่สามารถไปตามกำหนดได้ ควรติดต่อพนักงานสอบสวนเพื่อชี้แจงเหตุผลและดำเนินการเกี่ยวกับกำหนดนัดอย่างถูกต้อง

ในกรณีที่ไม่แน่ใจว่าหนังสือหรือเอกสารที่ได้รับเป็นหมายเรียกประเภทใด หรือมีผลทางกฎหมายอย่างไร ควรนำเอกสารดังกล่าวให้ทนายความตรวจสอบก่อน

ถ้าพนักงานสอบสวนบอกว่า “แค่เรียกมาคุย” ควรทำอย่างไร?

ไม่ควรพิจารณาจากคำพูดดังกล่าวเพียงอย่างเดียว ควรตรวจสอบให้ชัดเจนว่า ถูกเรียกไปในฐานะอะไร และเกี่ยวข้องกับคดีใด

หากข้อเท็จจริงเกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดทางอาญา และบุคคลนั้นอาจตกอยู่ในฐานะผู้ต้องหา ควรใช้ความระมัดระวังในการให้ถ้อยคำและพิจารณาปรึกษาทนายความก่อน

การถูกเรียกไปสอบสวนไม่ควรทำให้ผู้ถูกเรียกตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรละเลย เพราะกระบวนการสอบสวนเป็นขั้นตอนสำคัญของคดีอาญา การเตรียมตัวอย่างเหมาะสมและการทราบสิทธิของตนเองจะช่วยให้สามารถเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมได้อย่างมีข้อมูลและลดความเสี่ยงจากการเสียสิทธิที่ไม่จำเป็น

หมายเหตุ: บทความนี้เป็นข้อมูลทางกฎหมายทั่วไป การใช้สิทธิและแนวทางดำเนินการที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันตามข้อเท็จจริง ข้อกล่าวหา และพยานหลักฐานของแต่ละคดี ควรให้ทนายความตรวจสอบเอกสารและข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

บทความโดย สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ (ศรีราชา)

บทความนี้จัดทำโดย สำนักกฎหมายนิติธรรมลือชาทนายความ (ศรีราชา) ทนายวิชาญศักดิ์ ก้องสนั่น ให้บริการให้คำปรึกษากฎหมายและดำเนินคดีทุกระดับ ทั้งคดีแพ่ง คดีอาญา คดีครอบครัว คดีเกี่ยวกับหนี้ สัญญา และข้อพิพาททางกฎหมาย โดยมุ่งเน้นการวิเคราะห์ข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ผู้ที่กำลังประสบปัญหาทางกฎหมายมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ และแนวทางดำเนินการตามกฎหมาย